W sieci

Oferty sponsorowane

reklama

Konstytucja 3 Maja ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny

ekjw.pl, 2016-05-03 10:01

Święto Konstytucji 3 Maja jest okazają do refleksji i spojrzenia na ten akt historyczny z pewnego dystansu.

obraz_Konstytucja_3_Maja.JPG Fot. Wikimedia Commons / domena publiczna Konstytucja 3 maja na obrazie Jana Matejki

Konstytucja 3 Maja została uchwalona w 1791 roku. Była pierwszą spisaną konstytucją w Europie i drugą na świecie po konstytucji amerykańskiej z 1787 roku. Według Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja (współautorzy Konstytucji) była "ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny".
 
Bez wątpienia akt ten był bezprecedensowy w historii Europy. Była to konstytucja nowoczesna, wydobywająca Rzeczpospolitą Obojga Narodów z mroków feudalizmu. Imperium polskie chyliło się w tamtych latach ku upadkowi. Główną przyczyną upadku było nadużywanie liberum veto, czyli prawa do zrywania Sejmu i odrzucania uchwał Sejmu przez każdego z posłów. Kwitła korupcja z tym związana. Posłowie na życzenie mocodawców spoza granic Rzeczpospolitej paraliżowali Sejm poprzez prawo liberum veto. Oczywiście robili to z chciwości będąc za to dobrze opłacani. Państwo potrzebowało reform i w obliczu ich braku pogrążało się w chaosie i rozpadzie struktur. O potrzebie reform mówiono od ponad 100 lat, jednak obce mocarstwa skutecznie podtrzymywały stan postępującej anarchii w Rzeczpospolitej. Kolejne rozbiory Polski były pieczętowaniem tego faktu.
 
Konstytucja 3 Maja miała zreformować Rzeczpospolitą i skierować ją na ścieżkę odnowy. Ograniczała nadmierne immunitety prawne i polityczne przywileje szlachy zagrodowej. Pozbawiała szlachtę bez ziemi praw politycznych i nadawała je mieszczaństwu, które miało mieć prawo do bezpieczeństwa osobistego, posiadania majątków ziemskich, zajmowania stanowisk oficerskich oraz w administracji państwowej. Mieszczanie mieli mieć prawo do nabywania szlachectwa. Regulowano też zupełnie w nowy sposób sytuację chłopstwa, które miało mieć opiekę prawa i administracji rządowej, co było pierwszym krokiem do nadania chłopom praw wyborczych, oraz zniesienia poddaństwa.
 
Wielu historyków właśnie na ten element wskazuje jako najbardziej groźny dla carskiej Rosji. Caryca Katarzyna była przychylnie nastawiona zarówno do Polaków, jak i króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z którym prawdopodobnie wiązało ją coś więcej niż tylko przyjaźń. Jednak warto pamiętać, że ówczesna Europa w dużej mierze opierała się na feudalnej pracy chłopów, będących tak naprawdę niewolnikami. Wyzwolenie chłopstwa w Rzeczpospolitej oznaczało dla mocarstw poważne, jeśli nie śmiertelne zagrożenie. Co bowiem stałoby się, gdyby w Rzeczpospolitej chłop był sam sobie panem? Przewidywano masowe ucieczki chłopów z ziem carskich na terytorium Rzeczpospolitej.
 
Oczywiście nie należy Konstytucji demonizować. Była jedynie pretekstem do postawiania kropki nad i. Rozbiory Rzeczpospolitej były nieuniknione wobec zepsucia polskiej szlachty i szerzącej się korupcji politycznej. Dlatego dzisiaj powinniśmy przede wszystkim podziwiać nowoczesną myśl jaką zawierała.


Komentarze

Brak komentarzy.

Imię/nick:

Komentarz:

  Akceptuję warunki polityki prywatności.

 

Nie przegap

Słówko dnia

Sabat
(łac. sabbatum) u Żydów – siódmy dzień tygodnia, przypadający w sobotę, obchodzony jako święto

Ostatnie wypowiedzi

reklama

Komentowane*

Plusożercy

W obiektywie

  • Dialogi Penisa 2 (foto)
  • Parada Równości - fotoreportaż bez komentarza
  • Warszawa latem (foto) cz.1
  • Wybuch w centrum Warszawy (Foto)
  • Wybuch w centrum Warszawy (Foto)
  • Wielka Iluminacja Świątecznej Warszawy (foto)
  • Dni Otwarte szkoły tańca Lilla House (foto)
  • „Światełko do nieba” podczas WOŚP (foto)
  • Miedwiediew i Wulff w Warszawie (foto)
  • Warszawa latem (foto) cz.1
  • Święto Niepodległości w obiektywie (foto) cz.2